fbpx
 
 
 

 

20 taxidia kalamata 0316 adobergb thumb large

Επιστρέφουμε χειμώνα στη μεσσηνιακή πρωτεύουσα, για να συστηθούμε με δραστήριους ντόπιους, που γεμίζουν το πολιτιστικό ημερολόγιο με εκδηλώσεις και δεν επιτρέπουν στην πόλη να πέσει σε χειμερία νάρκη.

Με λιακάδα μέσα στο καταχείμωνο και την άνεση που προσφέρει το καλoδιατηρημένο οδικό δίκτυο, δεν μας πήρε περισσότερο από δύο ώρες και τριάντα λεπτά, μαζί με μία στάση, για να φτάσουμε. Η είσοδος στην πόλη δεν διαθέτει κάτι ιδιαίτερα γοητευτικό, μέχρι που βλέπει κανείς το λιμάνι με την πλατεία Τελωνείου και τα κτίρια με τα νεοκλασικά στοιχεία, που θυμίζουν μια πρότερη εποχή. Αυτόν τον καιρό η παραλιακή λεωφόρος Ναυαρίνου ήταν ήσυχη και η θάλασσα λαδιά. Λίγοι χειμερινοί κολυμβητές βρίσκονταν στο νερό, μπροστά από το ξενοδοχείο Filoxenia. Ο χειμώνας είναι μια εξαίρεση στο καλό της κλίμα. Λίγες ημέρες πριν από τη γιορτή της Παναγίας Υπαπαντής, της πολιούχου της Καλαμάτας, ακούσαμε τις πρόβες της Φιλαρμονικής, είδαμε τους Καλαματιανούς εποχούμενους στον άνετο ποδηλατόδρομο και άλλους να απολαμβάνουν τη βόλτα στο φαρδύ πεζοδρόμιο της Φαρών, μήκους 5,5 χλμ., που ενώνει την παραλία με το κέντρο. Παρακολουθήσαμε το Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, είδαμε μια προβολή που διοργάνωσε η Νέα Κινηματογραφική Λέσχη FilmHouse, επισκεφτήκαμε μια έκθεση κρασιού και χάσαμε –για μία μόνο ημέρα– το 1ο Φεστιβάλ Αφήγησης Λαϊκού Παραμυθιού. Πώς να τα προλάβεις όλα;

Πανοραμική άποψη της μαρίνας της πόλης, η οποία τον χειμώνα είναι ιδανική για ήσυχους περιπάτους και σχετική απομόνωση. (Φωτογραφία: Κωστής Σωχωρίτης)

Όσο η πόλη γίνεται πλουσιότερη χάρη στα πολιτιστικά δρώμενα που διοργανώνουν οι κάτοικοί της, μια σειρά από έργα ανάπτυξης, που θα την αναβαθμίσουν συνολικά, βρίσκονται σε αναμονή, όπως η κατασκευή του δρόμου Καλαμάτα-Ριζόμυλος, μια οδός που θα κάνει την πρόσβαση στην καρδιά της Μεσσηνίας ακόμα ταχύτερη. Ήδη η πρωτεύουσα του νομού συνδέεται με 26 προορισμούς αεροπορικώς, όμως η ανάπλαση του αεροδρομίου και ο ανασχεδιασμός του λιμανιού, που περιλαμβάνει και τη δημιουργία υδατοδρομίου, θα φέρουν επιπλέον επισκέπτες. Αν είστε δραστήριος τύπος, η πόλη προσφέρεται για εκδρομές με σκάφος, αναρριχήσεις στον Ταΰγετο και περιπάτους στην εξοχή, καταδύσεις, ποδηλατάδες, πτήση με αλεξίπτωτο πλαγιάς, βόλτα με άλογα στον Ιππικό Όμιλο, ορειβασία – μέχρι και πίστα αγώνων καρτ, αυτοκινήτου και μοτοσικλέτας διαθέτει, που λειτουργεί όλο τον χρόνο (Saint Nicolas cart, 27210-91351).

Τι δεν πρέπει να χάσετε

Η κεντρική πλατεία έχει ζωή όλη μέρα, χάρη στα καφέ και στα μπαρ της. (Φωτογραφία: Κωστής Σωχωρίτης)

Το επίσημο check-in γίνεται στην πλατεία Βασιλέως Γεωργίου. Περπατώντας λίγα βήματα προς το ιστορικό κέντρο, θα περάσετε από την πλατεία 23ης Μαρτίου, αλλά και τη βυζαντινή εκκλησία των Αγίων Αποστόλων, ένα από τα σύμβολα της Καλαμάτας. Εδώ λειτουργεί και το Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσσηνίας (ανοιχτά Δευτέρα-Κυριακή 08.00-20.00, κάθε Τρίτη 12.30-20.00), που στεγάζεται στην ανακατασκευασμένη παλιά αγορά τροφίμων. Ανηφορίζοντας, βρίσκεται κανείς στο Φράγκικο Κάστρο των Βιλεαρδουίνων, την ακρόπολη των αρχαίων Φαρών, για μια περαντζάδα στην πυκνή βλάστηση (ανοιχτά καθημερινά 08.30-15.30 εκτός Τρίτης, τηλ. 27210-22534). Στα δυτικά «ριζά του Κάστρου» σώζεται ένα βυζαντινό σπηλαιώδες εκκλησάκι, του Αγίου Ιωάννου, μέσα στο οποίο υπάρχει ένα κενοτάφιο. Περπατώντας στην ίδια γειτονιά, βλέπει κανείς το Δημοτικό Ωδείο, όπως και τον εντυπωσιακό ναό της Υπαπαντής.

Το Μοναστήρι των Καλογραιών ή Ιερά Μονή Κωνσταντίνου και Ελένης ( τηλ. 27210-22856, επισκέψιμο καθημερινά μέχρι τη δύση του ηλίου), που ιδρύθηκε το 1796, είναι μια όαση μέσα στον στενό οικισμό, μια εξοχή μέσα στην πόλη, σε ένα κτήμα με πορτοκαλιές. Από τον 19ο αιώνα οι μοναχές που ζούσαν εδώ ασχολούνταν με την επεξεργασία μεταξιού. Σήμερα η αίθουσα των αργαλειών λειτουργεί και ως εκθεσιακός χώρος – αν υπάρχει χρόνος, μια μοναχή θα σας δείξει πώς ύφαιναν παραδοσιακά τα μεταξωτά. Στη βόρεια πλευρά της Αριστομένους σώζονται τα περισσότερα νεοκλασικά της Καλαμάτας.

Μουσείο παραδοσιακής φορεσιάς «Βικτωρία Γ. Καρέλια». (Φωτογραφία: Κωστής Σωχωρίτης)

Μια βόλτα στην πόλη, όσο σύντομη κι αν είναι, οφείλει να περιλαμβάνει μια επίσκεψη στο σύγχρονο μουσείο παραδοσιακής φορεσιάς «Βικτωρία Γ. Καρέλια» (vgkareliascollection.com, ανοιχτά καθημερινά 09.00-14.00, Τετάρτη-Σάββατο και το απόγευμα 17.30-20.30, Κυριακή 10.00-14.00, Δευτέρα κλειστά), που αποτελεί ικανό λόγο για να έρθει κανείς έως την Καλαμάτα. Σεγκούνια και ντουλαμάδες μιας προσωπικής συλλογής, ενδυμασίες με κεντήματα και φλουριά από την Πίνδο μέχρι την Αστυπάλαια παρουσιάζονται σε ένα σύγχρονο μουσείο με ψηφιακές εφαρμογές. Μουσικό χαλί στην περιήγησή σας μια σύνθεση από παραδοσιακά πολυφωνικά, γκάιντες και τους ήχους του αργαλειού.

Αν θέλετε να γνωρίσετε καλύτερα την πόλη, αναζητήστε στα τοπικά βιβλιοπωλεία τον νεοεκδοθέντα οδηγό «Η Καλαμάτα στην τσέπη» της Τίνας Κουτσουμπού, με χρήσιμες πληροφορίες πολιτιστικού και φυσιολατρικού ενδιαφέροντος. Αν σας αρέσουν οι θεματικές βόλτες ο καταλληλότερος είναι ο Σωτήρης Θεοδωρόπουλος, ο οποίος διοργανώνει περιηγήσεις για ντόπιους και μη, στα λιγότερο γνωστά σημεία της πόλης (τηλ. 6936-518550). Μαζί του θα περιηγηθείτε στους βυζαντινούς ναούς, στην προσφυγογειτονιά, θα δείτε μια σειρά κτιρίων που θυμίζουν την καλαματιανή Belle Epoque και θα μάθετε μυστικά για το παρελθόν της μεσσηνιακής πρωτεύουσας.

Με αντανακλαστικά στον πολιτισμό

Οι Καλαματιανοί αποδεικνύονται εξαιρετικά δραστήριοι. Υπάρχει μια ολοζώντανη ομάδα κατοίκων που σαν μέλισσες χτίζουν κυψέλες πολιτισμού και κοινωνικοποιούνται γύρω από αυτές. Η Καλαμάτα έχει περισσότερες από δέκα ερασιτεχνικές θεατρικές ομάδες, τη δραστήρια φωτογραφική ομάδα Φο.Κα.Λ. και μια φωτογραφική λέσχη (ΦΛΚ), ομάδα Μπριτζ, ενώ όλο τον χρόνο φιλοξενεί πάμπολλα φεστιβάλ, άλλα διεθνή μεγάλης εμβέλειας, όπως το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού (kalamatadancefestival.gr), άλλα μικρότερης, τα οποία όμως βρίσκουν φανατικούς υποστηρικτές.

Τέτοιο είναι το Φεστιβάλ Κουκλοθεάτρου, μια πρωτοβουλία της Πειραματικής Σκηνής για παιδιά που, με επικεφαλής τη Λέτα Πετρουλάκη και τις υπέροχες κούκλες του εργαστηρίου της, εξάπτει με «αναλογικό» τρόπο τη φαντασία των μικρών, που μεγαλώνουν σε έναν κόσμο γεμάτο ψηφιακά ερεθίσματα. Από Φεστιβάλ Κιθάρας και Χορωδίας μέχρι Αρχαίου Δράματος και video art (festivalmiden.gr), σχεδόν κάθε μήνα η πολιτιστική ατζέντα είναι πλήρης. Τις ημέρες που δεν βγαίνουν, οι Καλαματιανοί φαίνεται πως διαβάζουν αρκετά. Η Νινέττα Σωτηράκη, διευθύντρια της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της πόλης, μετράει 18.000 δανεισμένα βιβλία για το 2019 και 622 νέα μέλη, ενώ σε σχέση με το βιβλίο οι ντόπιοι παρακολούθησαν πέρυσι περισσότερες από 30 εκδηλώσεις. Η ομάδα του Πολιτιστικού Αντίλογου, Αντρέας Ζαγάκος, Άρης Κορομηλάς και Μιχάλης Δημητρακόπουλος, διοργανώνουν συζητήσεις και παρουσιάσεις βιβλίων, ακόμα και το συνολικό έργο κάποιου συγγραφέα, ξανασυστήνοντάς τον στο κοινό, ενώ εδώ και τέσσερα χρόνια την παγκόσμια ημέρα βιβλίου διοργανώνουν τον περίπατο Bookwalk, μια βόλτα στην πόλη που περνά από βιβλιοπωλεία, εστιατόρια και μπαρ.

Ο «Σκιτσοφρενής», κατά κόσμον Κώστας Λούζης, έχει ομορφύνει με γκράφιτι κοινωνικού περιεχομένου διάφορα κεντρικά σημεία της Καλαμάτας. (Φωτογραφία: Κωστής Σωχωρίτης)

Οι Καλαματιανοί είναι και σινεφίλ. Στο μικρό στενό της οδού Μπενάκη κάθε Δευτέρα στο Κέντρο Δημιουργικού Ντοκιμαντέρ (Μπενάκη 11) διοργανώνονται δωρεάν προβολές ξένων και ελληνικών παραγωγών. Είναι μια ετήσια δράση του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, που όχι μόνο φέρνει στην πόλη περισσότερους από 5.500 επισκέπτες τις ημέρες διεξαγωγής του, αλλά συνεχίζει να κρατά ψηλά το ενδιαφέρον με εκπαιδευτικά προγράμματα και προβολές για παιδιά εντός και εκτός Καλαμάτας – «περισσότερα από 3.300 παιδιά παρακολούθησαν θεματικά ντοκιμαντέρ μέσα σε μόλις πέντε ημέρες» αναφέρει η καλλιτεχνική διεθύντρια Τζίνα Πετροπούλου. Επίσης, κάθε Πέμπτη στο εργατικό κέντρο η Νέα Κινηματογραφική Λέσχη Filmhouse, με επικεφαλής τον Βασίλη Παπαευσταθίου, έναν σινεφίλ πολιτικό μηχανικό, και την Αναστασία Λιόκουρα, δικηγόρο, διοργανώνουν θεματικές προβολές, όπως ταινίες που αδικήθηκαν στα Όσκαρ, παλιές παραγωγές ή ακόμα και blockbuster, όπως «Τα σαγόνια του καρχαρία», την οποία οι συμμετέχοντες απόλαυσαν στην παραλία το περασμένο καλοκαίρι.

Εργαστήριο ζωγραφικής στο Καλλιτεχνικό Στέκι. (Φωτογραφία: Κωστής Σωχωρίτης)

Το Καλλιτεχνικό Στέκι (Μπενάκη 18-20) ήδη από το 2009 προσφέρει εργαστήρια και μαθήματα μουσικής, εικαστικών, κεραμικής και γλυπτικής, βιβλιοδεσίας για κάθε ηλικία (facebook.com/kallitexnikostekikalamata). Μια διαφορετική εμπειρία προσφέρει το στούντιο ηχογράφησης Band Apart, όπου, εκτός από πρόβες και ηχογραφήσεις, παρουσιάζει και ατομικές εκθέσεις, διοργανώνει προβολές, ενώ κάθε Σάββατο φιλοξενεί κάποιο καλλιτεχνικό σχήμα, που παίζει ζωντανά με κοινό. Ο υπεύθυνος Γιώργος Δημητρακόπουλος ηχογραφεί την παράσταση, η οποία ανεβαίνει σε live stream στο Trizoni Radio (ακούστε τες στο totrizoni.com). Η πόλη διαθέτει και μια νέα γκαλερί, την Α49, που λειτουργεί από τον Νοέμβριο του 2019 από τον Βαγγέλη Νικολάου και την Άννι Χαραλαμποπούλου. Στους τρεις χώρους γίνονται εικαστικές εκθέσεις και performances, υπάρχει πωλητήριο με αντικείμενα γνωστών Ελλήνων καλλιτεχνών και η είσοδος είναι ελεύθερη (Αναγνωσταρά 49, τηλ. 6974-406330, ανοιχτά 10.00-20.00).

(ΠΗΓΗ:www.kathimerini.gr)

 

ilikiomeni me 3 d gyalia

Μία πολυαισθητηριακή εμπειρία σε άτομα τρίτης ηλικίας που ζουν σε γηροκομεία προτείνει το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Μια εικονική ξενάγηση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης με τη χρήση εικονικής πραγματικότητας μπορούν να απολαύσουν άτομα που ζουν σε γηροκομεία.

Ηλικιωμένοι κάνουν 3-d βόλτα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Την ξεχωριστή εμπειρία θα προσφέρουν το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και η ομάδα θεάτρου seveneleven, κατά το δεύτερο κύκλο εργαστηρίων που πραγματοποιούν σε μη κερδοσκοπικά γηροκομεία της Αθήνας, στο πλαίσιο του προγράμματος «Σοφή παρέα στο Μουσείο».ηλικιωμενη
Μια εικονική ξενάγηση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης με τη χρήση εικονικής πραγματικότητας μπορούν να απολαύσουν άτομα που ζουν σε γηροκομεία
Kατά τους επόμενους έξι μήνες, το Μουσείο μαζί με την seveneleven -η οποία ειδικεύεται στην οργάνωση ψυχαγωγικών προγραμμάτων σε άτομα τρίτης ηλικίας μέσω του προγράμματος «θάλλω»- θα επισκεφθούν 12 μη κερδοσκοπικά γηροκομεία στην Αττική.
Oι ηλικιωμένοι θα «ζήσουν» την εμπειρία μιας επίσκεψης στο Μουσείο, μέσω μίας εικονικής ξενάγησης στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου που αφορά τον Κυκλαδικό πολιτισμό.
Το πρόγραμμα του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης στα γηροκομεία υλοποιείται για δεύτερη χρονιά με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και του Κοινωφελούς Ιδρύματος ΤΙΜΑ. Μέχρι σήμερα πάνω από 400 ηλικιωμένοι έχουν συμμετάσχει, εκ των οποίων το 85% ζουν με κάποια μορφή άνοιας. Σκοπός των εργαστηρίων δεν είναι μόνο η ψυχαγωγία των ηλικιωμένων που διαμένουν σε γηροκομεία και δεν μπορούν να επισκεφθούν το Μουσείο αλλά και η βιωματική επαφή τους με τον πολιτισμό των Κυκλάδων.

Πώς θα γίνεται η εικονική ξενάγηση στο Κυκλαδικό Μουσείο
Φέτος η επαφή αυτή θα γίνεται με έναν ακόμη τρόπο: στη δεύτερη από τις τρεις επισκέψεις που θα πραγματοποιούνται σε κάθε γηροκομείο, οι ηλικιωμένοι θα παρακολουθούν, με τη χρήση γυαλιών εικονικής πραγματικότητας, μια ξενάγηση διάρκειας 4 λεπτών στο Μουσείο, δίνοντας έτσι μία άλλη διάσταση στην καθημερινότητά τους. Το βίντεο, εκτός από εικονική ξενάγηση στο Μουσείο, περιλαμβάνει και πλάνα από νησιά των Κυκλάδων που τους παρακινούν να «ταξιδέψουν» στις Κυκλάδες, να ανασύρουν μνήμες και να αισθανθούν ότι βρίσκονται κάπου αλλού, έστω και για μερικά λεπτά.
Με βάση την εμπειρία της seveneleven από το 2018 σε γηροκομεία, η τεχνολογία της εικονικής πραγματικότητας αποτελεί μία νέα μορφή ψυχαγωγίας σε άτομα που ζουν με κάποια μορφή άνοιας. Σύμφωνα με έρευνες, η πολυαισθητηριακή εμπειρία που προσφέρει φαίνεται να περιορίζει κάποια συμπτώματα όπως το στρες και η σύγχυση.

ηλικιωμενος

Οι ηλικιωμένοι θα παρακολουθούν, με τη χρήση γυαλιών εικονικής πραγματικότητας, μια ξενάγηση διάρκειας 4 λεπτών στο Μουσείο, δίνοντας έτσι μία άλλη διάσταση στην καθημερινότητά τους
Η χρήση της εικονικής πραγματικότητας στα γηροκομεία με προφορά γυαλιών εικονικής πραγματικότητας, πραγματοποιείται με την πολύτιμη υποστήριξη της εταιρίας efood. Το βίντεο σχεδιάστηκε από την εταιρία 2MONOCHANNELS. Στην υλοποίηση του έργου συνέβαλε η Αλεξία Κυριακοπούλου.

Το κοινωνικό πρόγραμμα «Σοφή παρέα στο Μουσείο» του Κυκλαδικού
Το πρωτοποριακό κοινωνικό πρόγραμμα «Σοφή Παρέα στο Μουσείο» του Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης ξεκίνησε το 2016 με μια σειρά δράσεων για άτομα άνω των 65. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εβδομαδιαίες επισκέψεις ΚΑΠΗ/Λεσχών Φιλίας στις μόνιμες συλλογές του Μουσείου – μία δράση που υποστηρίζεται από τους Young Patrons του Μουσείου – έχοντας μέχρι σήμερα φέρει 6,000 επισκέπτες στο Μουσείο.
Από τον Ιανουάριο του 2019, πραγματοποιούνται επίσης εβδομαδιαία εργαστήρια με θέμα το «Παιχνίδι στην αρχαιότητα» σε Λέσχες Φιλίας που έχουν ήδη επισκεφθεί μία φορά το Μουσείο ενώ παράλληλα ξεκίνησαν τα εβδομαδιαία εργαστήρια εκτός Μουσείου στα γηροκομεία. Οι δύο αυτές δράσεις υλοποιούνται με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και του Κοινωφελούς Ιδρύματος ΤΙΜΑ.

(ΠΗΓΗ:www.iefimerida.gr)

 

 

komotini

Αν βρίσκεσαι στην Θεσσαλονίκη, είσαι κοντά σε υπέροχους προορισμούς!

ΗΘεσσαλονίκη είναι μία πανέμορφη πόλη, την οποία όλοι οι κάτοικοι της αγαπούν. Παρόλα αυτά μερικές φορές όλοι θέλουμε να ξεσκάσουμε και να… βγούμε λίγο παραέξω! Εμείς λοιπόν παρακάτω σού δίνουμε μερικές επιλογές, έτσι ώστε αν η βάση σου είναι η Θεσσαλονίκη, να πραγματοποιήσεις ένα υπέροχο τριήμερο εκμεταλλευόμενος ίσως τις επόμενες αργίες.

Ας δούμε λοιπόν 4 υπέροχους προορισμούς για ένα ιδανικό τριήμερο!
1.Καστοριά
Η Καστοριά βρίσκεται μόλις 190 χλμ από την Θεσσαλονίκη και πολλοί Θεσσαλονικείς την επιλέγουν για ένα χαλαρωτικό τριήμερο. Έχει απίστευτη φυσική ομορφιά, ενώ η λίμνη της ενδείκνυται για μία απολαυστική βόλτα. Επίσης, μπορείτε να περιπλανηθείτε στα γραφικά στενάκια της Καστοριάς, τα οποία βρίσκονται στην παλαιότερη συνοικία της πόλης, τον Ντολτσό. Εκεί μάλιστα μπορείτε να επισκεφθείτε το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, καθώς και το Λαογραφικό Μουσείο που βρίσκεται επίσης στην ίδια συνοικία.

Τέλος, αν είστε μεγάλοι φυσιολάτρεις δεν πρέπει να παραλείψετε την επίσκεψή σας στον λιμναίο οικισμό του Δισπηλιού, που αν και βρίσκεται 4 χλμ έξω από την Καστοριά, αξίζει τόσο λόγω του φυσικού τοπίου, όσο και γιατί αποτελεί το πρώτο υπαίθριο οικομουσείο της Ελλάδας. Αυτό σημαίνει ότι εκεί μπορείτε να δείτε εικόνες από την ζωή των ανθρώπων… 7.500 χρόνια πριν!

(ΠΗΓΗ:www.neolaia.gr)

 

dsc08646 thumb large

Μια εκτός σεζόν εκδρομή μάς δίνει την ευκαιρία να γνωρίσουμε την άγρια πλευρά της καστροπολιτείας, να εντρυφήσουμε στην αρχιτεκτονική και στη γαστρονομία της.

Η Μονεμβασιά είναι ένας οικείος προορισμός σχεδόν σε όλους. Είναι τουριστική και χιλιογραμμένη σε ταξιδιωτικούς οδηγούς. Και όμως, στις αρχές της χρονιάς, που την επισκεφθήκαμε εμείς, ήταν άδεια. Είχε ελάχιστους επισκέπτες, που δεν επιβάλλονταν με τη βαβούρα τους, κι έτσι μπορούσες πραγματικά να καταλάβεις τη διφορούμενη φύση του βυζαντινού κάστρου, που από τη μια σε αγκαλιάζει γλυκά σαν ήρωα ιστορικού μυθιστορήματος, από την άλλη σε εγκλωβίζει σαν σε γκέτο. Αξίζει να επισκεφθείτε τη Μονεμβασιά τώρα, τους πρώτους μήνες του χειμώνα. Να εντρυφήσετε στη γαστρονομία της, με γευσιγνωσίες ελαιολάδου, τσαΐτια και αμυγδαλωτά, αλλά και στην αρχιτεκτονική της, μαθαίνοντας για τις εκκλησίες και τα ενετο-οθωμανικά σπίτια της. Κι αν κάποια στιγμή το Κάστρο σάς πέσει βαρύ, η Λακωνία προσφέρει κι άλλες εμπειρίες, από οινογευσίες του ιστορικού οίνου Μαλβαζία στις Βελιές και νόστιμη γραβιέρα με μπούκοβο στη Συκιά μέχρι πεζοπορία στο δάσος, για να δείτε τον παραδοσιακό νερόμυλο στα Τάλαντα.

ΞΕΝΑΓΗΣΗ ΑΝΕΥ ΞΕΝΑΓΟΥ

Άγιος Νικόλαος. (Φωτογραφία: ΝΙΚΟΛΑΣ ΜΑΣΤΟΡΑΣ)

Για τους ιστοριολάτρες η Μονεμβασιά είναι ιδανικός προορισμός, όχι μόνο γιατί έχουν ολοκληρωθεί μια σειρά από μεγάλα έργα (όπως είναι η αποκατάσταση της Αγίας Σοφίας, του Φάρου, του ανατολικού τείχους της Κάτω Πόλης κ.ά.), αλλά και γιατί υπάρχουν επεξηγηματικές πινακίδες σε πάρα πολλά σημεία. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμα κι αν δεν έχετε μαζί σας κάποιον γνώστη, μπορείτε να περιηγηθείτε και να μάθετε την ιστορία της καστροπολιτείας μόνοι σας. Για τους επιμελείς «μαθητές» τα... SOS είναι οι πέντε πιο γνωστές εκκλησίες: Ελκόμενος Χριστός (τρίκλιτη βασιλική με μια εκπληκτική εικόνα της Παλαιολόγειας Αναγέννησης, που έπειτα από μια απίστευτη ιστορία αρχαιοκαπηλίας επέστρεψε στη Μονεμβασιά), Παναγία Χρυσαφίτισσα (οκταγωνικός ναός της Α΄ Τουρκοκρατίας), Παναγία Μυρτιδιώτισσα ή Κρητικιά (μονόκλιτη βασιλική της Β΄ Ενετοκρατίας), Άγιος Νικόλαος (ναός του 1703, που λειτουργεί ως εκθεσιακός χώρος) και Αγία Σοφία (οκταγωνικός ναός του 12ου αιώνα, που λανθασμένα θεωρείται αντίγραφο της Αγίας Σοφίας της Κωνσταντινούπολης, αφού αρχικά ήταν αφιερωμένος στην Παναγία Οδηγήτρια). Η Αγία Σοφία είναι η μόνη από τις πέντε εκκλησίες που βρίσκεται στην Άνω Πόλη, στην οποία θα ανεβείτε από το καλντερίμι που ξεκινά από την Κάτω Πόλη. Πέρα από τις εκκλησίες, αξίζει μια βόλτα μέχρι το Πορτέλο (την πύλη που οδηγεί στη θάλασσα) και τη μικρή, πλην όμως ενδιαφέρουσα, Αρχαιολογική Συλλογή, η οποία στεγάζεται στο παλιό τζαμί.
• Αγία Σοφία, Παρασκευή-Δευτέρα 08.30-15.30, ελεύθερη είσοδος • Αρχαιολογική Συλλογή, τηλ. 27320-61403, καθημερινά εκτός Τρίτης 08.30-15.30, είσοδος 2 ευρώ

Γευσιγνωσία ελαιολάδου και κρασιών

Δίπλα στην Παναγία Χρυσαφίτισσα βρίσκεται ο παραδοσιακός ξενώνας Κελλιά (γνωστός ως το μέρος όπου γεννήθηκε ο Γιάννης Ρίτσος), στον οποίο διοργανώνονται γευσιγνωσίες ελαιολάδου και τοπικών οίνων. Περάστε για να δοκιμάσετε έξτρα παρθένα βιολογικά λάδια ψυχρής έκθλιψης από αθηνολιά και κορωνέικη, αλλά και κρασιά από τρεις Λάκωνες παραγωγούς, όπως είναι η λευκή Κυδωνίτσα του Βατίστα, ο ημίγλυκος ροζέ Ανθοσμίας του Τσιμπίδη και το κόκκινο βιολογικό Μαυρούδι του Θεοδωρακάκου. Συνοδεύστε τα με γραβιέρα, λούπινα (καρποί που ομώνυμου φυτού) και καππαρόμηλα (κάππαρη με κοτσάνι). Πέρα από τις γευσιγνωσίες, τοπικά προϊόντα θα βρείτε στο Κελάρι και στο Εδωδιμοπωλείο, τα δύο παντοπωλεία στο Κεντρικό Καλντερίμι.
• Κελλιά, τηλ. 27320-61520 • Κελάρι, τηλ. 27320-61695 • Εδωδιμοπωλείο, τηλ. 27320-61303

 

Ο ναός του Ελκομένου Χριστού στο Κάστρο. (Φωτογραφία: ΝΙΚΟΛΑΣ ΜΑΣΤΟΡΑΣ)

Στάσεις για λαζάνια και τσαΐτια

Στα μέσα Ιανουαρίου, αρκετές ταβέρνες και εστιατόρια του Κάστρου πέφτουν σε χειμερία νάρκη. Δύο μαγαζιά-στυλοβάτες της μονεμβασίτικης γαστρονομίας που βρήκαμε ανοιχτά ήταν το Οινόμελο και οι Βόλτες. Το πρώτο, με νέα διεύθυνση εδώ και λίγες εβδομάδες, σερβίρει στραπατσάδα με σύγλινο, ντόπιο λουκάνικο και τσαΐτι, την παραδοσιακή χορτόπιτα της περιοχής με χειροποίητη λεπτή ζύμη, που παρασκευάζεται τη στιγμή της παραγγελίας, και διάφορα χόρτα και μυρωδικά (σπανάκι, μαρούλι, καυκαλήθρες). Στο δεύτερο, το μενού συνδυάζει το παραδοσιακό με το σύγχρονο, με πιάτα όπως γλίνα (παστό χοιρινό) με καροτοσαλάτα κυδωνιού και λαζάνια ολικής άλεσης με ντοματίνια και σφέλα. Πέρα από το φαγητό, οι Βόλτες είναι ένα μαγαζί με ξεκάθαρη ταυτότητα και μελετημένες λεπτομέρειες στα πάντα, από το όνομα («Βόλτες» λέγεται το μονοπάτι που ενώνει την Κάτω με την Άνω Πόλη) μέχρι τη διακόσμηση (η κουζίνα είναι ανοιχτή, με μεσοτοιχίες που παραπέμπουν στα παραδοσιακά χωρίσματα των μονεμβασίτικων σπιτιών, τους τσατμάδες). Αν έχετε όρεξη για μια εκδρομή μισής ώρας, πολύ καλή είναι και η ψαροταβέρνα του Διαμαντή στο λιμάνι του Γέρακα, που σερβίρει τέλεια σαλάτα σαλαμούρα (καβούρι, γαρίδα, σουπιά) και κριθαρότο καλαμάρι με πέστο βασιλικού.
• Οινόμελο, τηλ. 27320-61549 • Βόλτες, τηλ. 27320-61919 • Διαμαντής, τηλ. 27320-23849

Αμυγδαλωτά και σαμουσάδες

Η Γέφυρα είναι ο σύγχρονος οικισμός, που είναι χτισμένος έξω από το Κάστρο και, παρότι αισθητικά είναι αδιάφορος, προσφέρει στους Μονεμβασίτες τις ευκολίες που στερούνται οι κάτοικοι του Κάστρου (όπου απαγορεύονται τα αυτοκίνητα και πρέπει να μεταφέρεις τα πάντα στα χέρια, από ψώνια μέχρι βαλίτσες). Αξίζει μια στάση σε κάποιο από τα τρία ζαχαροπλαστεία της Γέφυρας (Κολώνες, Μορέως Ήδιστα, Δουκάτο), για να δοκιμάσετε κλασικά μονεμβασίτικα γλυκά, όπως είναι τα αμυγδαλωτά και οι σαμουσάδες (μοιάζουν με μπακλαβά).

Με θέα θάλασσα

Βόλτα στο Νότιο Τείχος, δίπλα στη θάλασσα. (Φωτογραφία: ΝΙΚΟΛΑΣ ΜΑΣΤΟΡΑΣ)

Το πιο διάσημο τέκνο της Μονεμβασιάς είναι ο Γιάννης Ρίτσος, που μετά από μια μεγάλη –από πολλές απόψεις– ζωή τάφηκε στα γενέθλια χώματα. Λίγο πριν από την Κεντρική Πύλη, χτισμένο σε ύψωμα, βρίσκεται το νεκροταφείο με τον τάφο του, μεγαλειώδη μέσα στην απλότητά του, με πρασινάδες που ξεπετάγονται άναρχα πάνω στο μνήμα και με άπλετη θέα στη θάλασσα.

ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΟΡΜΗΣΕΙΣ

Στις Βελιές, για Malvasia (20 λεπτά)

Στις Βελιές θα βρείτε το καμάρι της τοπικής οινοπαραγωγής, την Οινοποιητική Μονεμβασίας, που ξεκίνησε το 1997 «με βασικό στόχο την αναβίωση ενός περίφημου κρασιού που κατάγεται από την περιοχή και έφερε και το όνομά της: Malvasia για τους Φράγκους, Μονεμβασιά για τους Έλληνες», όπως αναφέρει ο αεικίνητος Γιώργος Τσιμπίδης, που μαζί με τη γυναίκα του Έλλη αναβίωσαν έναν ιστορικό τοπικό οίνο. «Εμείς ήμασταν πιστοί στρατιώτες. Αρχιστράτηγος στην προσπάθεια αναβίωσης του Μαλβαζία ήταν η Σταυρούλα Κουράκου-Δραγώνα», η μεγάλη κυρία του ελληνικού κρασιού, χωρίς την οποία «δεν θα υπήρχε ο Μαλβαζίας, όπως δεν θα υπήρχε και σύγχρονο ελληνικό κρασί». Τι είναι, λοιπόν, το κρασί Malvasia; Ένας μονεμβασίτικος οίνος για τον οποίο υπάρχουν αναφορές ήδη από τον 13ο αιώνα, με μεγάλη απήχηση στον μεσαιωνικό και τον αναγεννησιακό κόσμο («να με πνίξετε σ’ ένα βαρέλι με κρασί Malvasia», αναφέρει ο Σαίξπηρ στον «Ριχάρδο Γ΄»). Η παραγωγή του σταμάτησε στην περιοχή πριν από αιώνες και ξαναξεκίνησε μόλις πριν από λίγα χρόνια από τον Τσιμπίδη. Πλέον, έχει κατοχυρωθεί ως οίνος ΠΟΠ Μονεμβασία-Malvasia. Έχει γλυκιά γεύση και παρασκευάζεται από τις ποικιλίες Μονεμβασιά, Κυδωνίτσα, Ασπρούδες και Ασύρτικο. Αν αγαπάτε το κρασί, μια επίσκεψη στην Οινοποιητική Μονεμβασίας θα σας φανεί σίγουρα ενδιαφέρουσα. Μέσα στο 2020 το οινοποιείο θα μεταφερθεί σε νέο, σύγχρονο χώρο, στον άξονα Σπάρτης-Μονεμβασιάς, όπου θα φιλοξενεί περισσότερες δράσεις για το κοινό.
Τηλ. 27320-53096.

Στη Συκιά, για τυριά (20 λεπτά)

 

Ο Τάσος Κυριαζάκος στην τυροκομική μονάδα της Συκιάς. (Φωτογραφία: ΝΙΚΟΛΑΣ ΜΑΣΤΟΡΑΣ)

Στη Συκιά βρίσκεται η τυροκομική εταιρεία Λαβιογάλ της οικογένειας Κυριαζάκου, που λειτουργεί από το 1955. Μπορείτε να κλείσετε ένα ραντεβού και, αφού βάλετε τη λευκή στολή και το σκουφάκι, να περιηγηθείτε στους χώρους του τυροκομείου, να δείτε κεφάλια τυριών ποτισμένα στο κρασί και ξερές μυζήθρες κομμένες σε κύβους. Η Λακωνία έχει πάρα πολλά κοπάδια με κατσίκια (βόσκουν ελεύθερα σε Ταΰγετο και Πάρνωνα), γι’ αυτό εδώ θα βρείτε αρκετά τυριά από γίδινο γάλα, «πλούσιο σε λιπαρά και πρωτεΐνες, επειδή προέρχεται από τις παλιές ελληνικές φυλές», όπως αναφέρει ο Τάσος Κυριαζάκος. Δοκιμάστε κατσικίσιο κεφαλοτύρι, γραβιέρα με μπούκοβο, κρασογραβιέρα που ωριμάζει σε οινολάσπες, αλλά και φέτα ΠΟΠ Μονεμβασιάς.
Τηλ. 27320-71515

Στα Τάλαντα, για αλεύρι (30 λεπτά)

Στο χωριό Τάλαντα, κάθε Σάββατο από τις 10.00 έως τις 15.00 παίρνει μπροστά ο παλιός –αποκατεστημένος– νερόμυλος και μετατρέπει το σιτάρι σε ένα πρώτης τάξεως σκουρόχρωμο αλεύρι ολικής αλέσεως, που κάνει τα άλευρα του εμπορίου να ωχριούν. Το κτίσμα του μύλου είναι όμορφο, πέτρινο, με τζάκι και βεράντα, ενώ στη γύρω περιοχή υπάρχουν πολλά μονοπάτια για πεζοπορίες.
* Πληροφορίες για τη λειτουργία του μύλου και τις πεζοπορίες στο τηλ. 6977-212475.

ΜΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ

Ο Παντελής Γεώργας ειδικεύεται στις αναστηλώσεις ιστορικών κτιρίων. (Φωτογραφία: ΝΙΚΟΛΑΣ ΜΑΣΤΟΡΑΣ)

Ο Παντελής Γεώργας είναι πολιτικός μηχανικός, ειδικευμένος στις αναστηλώσεις ιστορικών κτιρίων. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια ασχολείται με τις αποκαταστάσεις στο Κάστρο της Μονεμβασιάς. Σε ένα ταχύρρυθμο μάθημα αρχαρίων μάς επισημαίνει τα βασικά στοιχεία της φυσιογνωμίας του βυζαντινού οικισμού και μας εξηγεί ποια είναι τα χαρακτηριστικά ενός κλασικού μονεμβασίτικου σπιτιού.

Ενετο-οθωμανική αρχιτεκτονική με ψήγματα Βυζαντίου

Τα περισσότερα σπίτια της σημερινής Μονεμβασιάς χρονολογούνται από την Α΄ Τουρκοκρατία (1540-1690), τη Β΄ Ενετοκρατία (1690-1715) και τη Β΄ Τουρκοκρατία (1715-1821). Συνήθως συνδυάζουν διάφορες οικοδομικές φάσεις, βλέπουμε δηλαδή ότι στο ίδιο σπίτι μπορεί να υπάρχει συνδυασμός ενετικών και οθωμανικών στοιχείων (σπανιότερα και βυζαντινών), κάτι που σημαίνει ότι οι λαοί που κατέκτησαν τη Μονεμβασιά σεβάστηκαν την αρχιτεκτονική των προηγουμένων.

Το μονεμβασίτικο σπίτι

Εσωτερικό σπιτιού στο Κάστρο, με κύρια υλικά κατασκευής την πέτρα και το ξύλο. (Φωτογραφία: ΝΙΚΟΛΑΣ ΜΑΣΤΟΡΑΣ)

Το κλασικό μονεμβασίτικο σπίτι είναι τριώροφο. Το ισόγειο συνήθως έχει καμάρες (μια κατασκευαστική λύση που εξασφαλίζει αντοχή), μικρές θολωτές στέρνες και αποθηκευτικούς χώρους. Οι καμάρες, πέρα από την αντοχή που προσφέρουν στο κτίσμα, δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες για την ωρίμανση του κρασιού. Τα επάνω επίπεδα κάποιες φορές έχουν βεράντα, η οποία παλιά είχε χρηστικό χαρακτήρα (τη χρησιμοποιούσαν, π.χ., για την επεξεργασία προϊόντων). Κάποια σπίτια έχουν αυλές, με ελάχιστα δέντρα. Οι κήποι είναι σπάνιοι. Οι στέγες είναι δίριχτες (η παλιότερη μορφή), τρίριχτες ή τετράριχτες και γύρω τους υπάρχει ένα λούκι, το οποίο μέσω πήλινων χτιστών αγωγών οδηγεί το νερό στη στέρνα.

Ασβεστόλιθος, ξύλο και κεραμίδι

Τα σπίτια είναι πέτρινα, με αργολιθοδομή (δηλαδή τοιχοποιία από πέτρες που δεν έχουν υποστεί επεξεργασία). Το βασικό πέτρωμα είναι ο ασβεστόλιθος, που προέρχεται από τον ίδιο τον βράχο. Πλέον, όταν θέλουμε να αποκαταστήσουμε ένα κτίριο, δεν σκάβουμε, αλλά συλλέγουμε πέτρες που βρίσκουμε όταν καθαρίζουμε οικόπεδα. Στη Μονεμβασιά, μια πέτρα δεν είναι ποτέ άχρηστη, πάντα επαναχρησιμοποιείται. Εκτός από ασβεστόλιθο, στα σπίτια χρησιμοποιήθηκε και πωρόλιθος (προέρχεται από λατομεία της περιοχής που πλέον έχουν κλείσει), σε τόξα, θόλους, γωνίες, γύρω από πόρτες και παράθυρα. Τα κουφώματα, τα πατώματα, οι εσωτερικές σκάλες και κάποιες φορές τα ταβάνια είναι απλές ξύλινες κατασκευές, συνήθως από έλατο ή κυπαρίσσι. Οι στέγες έχουν ξύλινο σκελετό, που καλύπτεται από λάσπη και κοίλα κεραμίδια βυζαντινού τύπου. Σύμφωνα με την προφορική παράδοση, τα κεραμίδια κατασκευάζονταν από Μονεμβασίτισσες, οι οποίες τα έπλαθαν πάνω στους μηρούς τους. Οι εσωτερικοί τοίχοι (οι λεγόμενοι τσατμάδες) παλιά ήταν φτιαγμένοι από ξύλο, καλάμι και σοβά. Πλέον χρησιμοποιούμε τούβλα.

Πεζοπορία στα μονοπάτια των Ταλάντων, σε κοντινή απόσταση από τον αποκατεστημένο νερόμυλο. (Φωτογραφία: ΝΙΚΟΛΑΣ ΜΑΣΤΟΡΑΣ)

Οι αποχρώσεις της ώχρας

Οι εξωτερικοί τοίχοι ήταν σοβατισμένοι. Με τα χρόνια έχει φύγει ο σοβάς, οπότε έχουν μείνει και αρμολογημένες επιφάνειες. Στις αποκαταστάσεις χρησιμοποιούμε υλικά με βάση τις ενδείξεις που έχουμε από τα παλιά κονιάματα και ανάλογα προκύπτει η απόχρωση του νέου σοβά, άλλοτε προς το κόκκινο, άλλοτε προς την ώχρα. Τον 20ό αιώνα ασβεστώθηκαν πάρα πολλά σπίτια. Από τις (ελάχιστες) έγχρωμες φωτογραφίες που υπάρχουν βλέπουμε ότι κατέληξαν να είναι σχεδόν λευκά, όπως στα νησιά. Παραδοσιακά όμως τα σπίτια βάφονταν σε γήινα χρώματα, ίσως για να εντάσσονται καλύτερα στο τοπίο και να μην είναι ορατά στους κατακτητές.

Φημισμένοι Μάστορες

Είναι γνωστό ότι από τους βυζαντινούς χρόνους οι μάστορες της Μονεμβασιάς ήταν φημισμένοι για την τέχνη τους στη θολοδομία (καμάρες), η οποία τους έκανε γνωστούς στην ευρύτερη περιοχή. Από τις πηγές που έχουμε φαίνεται ότι τους καλούσαν και σε άλλα μέρη, εκτός Μονεμβασιάς, για να κατασκευάσουν θόλους. Αυτή η παράδοση δεν χάθηκε ποτέ και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Αν σε ένα σπίτι βρούμε έναν μισοκατεστραμμένο θόλο, υπάρχουν ντόπιοι μάστορες που έχουν τη γνώση να τον επανακατασκευάσουν.

Καστροπολιτεία

Η Μονεμβασιά ακολουθεί τη βυζαντινή τυπολογία μιας πόλης-κάστρου με τα τρία μέρη: ακρόπολη, Πάνω και Κάτω Πόλη. Η ακρόπολη βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο και είναι ένα τετράγωνο φρούριο με τέσσερις πύργους, έναν σε κάθε γωνία, για τον έλεγχο της ενδοχώρας. Πλέον από την ακρόπολη της Μονεμβασιάς έχουν απομείνει ερείπια. Η Άνω Πόλη (που κατοικήθηκε τον 6ο αιώνα) έχει εγκαταλειφθεί, αν και εδώ σώζονται κάποια μνημεία, όπως είναι ο ναός της Αγίας Σοφίας. Η Κάτω Πόλη κατοικήθηκε λίγους αιώνες μετά την Άνω Πόλη και δεν έχει σταματήσει να κατοικείται έκτοτε. Το Κεντρικό Καλντερίμι (που ήταν και παραμένει ο κεντρικός άξονας της Μονεμβασιάς) ενώνει την Κεντρική Πύλη με την πύλη προς τον Φάρο, ενώ υπήρχε κι ένας άλλος άξονας, που έχει αλλοιωθεί με τα χρόνια και ένωνε το Πορτέλο (την πύλη στη θάλασσα) με την Άνω Πόλη.

Το Κεντρικό Καλντερίμι είναι ο κύριος και πιο πολυσύχναστος άξονας του Κάστρου. (Φωτογραφία: ΝΙΚΟΛΑΣ ΜΑΣΤΟΡΑΣ)

Η Άνω Πόλη (που άρχισε να εγκαταλείπεται μετά τη Β΄ Ενετοκρατία) είναι μια δημόσια έκταση, ένας ανοιχτός αρχαιολογικός χώρος χωρίς τίτλους ιδιοκτησίας, που ελέγχεται από την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Η Κάτω Πόλη είναι επίσης κηρυγμένος αρχαιολογικός χώρος, μόνο που εδώ υπάρχουν τίτλοι ιδιοκτησίας, περίπου 160 κτίρια και κάποια οικόπεδα. Τα περισσότερα κτίσματα χρησιμοποιούνται ως ξενώνες, εξοχικά, ταβέρνες και τουριστικά μαγαζιά. Οι μόνιμοι κάτοικοι είναι ελάχιστοι, γιατί η ζωή στο Κάστρο δεν είναι εύκολη. Ακόμα και εμείς που δουλεύουμε και δεν μένουμε εδώ συναντάμε δυσκολίες που κανείς δεν τις φαντάζεται, π.χ. στις αποκαταστάσεις παλιών σπιτιών όλα τα άχρηστα υλικά πρέπει να βγουν έξω από το Κάστρο και όλα τα νέα να μπουν είτε με καρότσια είτε με μουλάρια.

 (ΠΗΓΗ:www.kathimerini.gr)

 

dubai

Τα 10 must πράγματα που πρέπει να κάνεις!

Το Ντουμπάι είναι η πόλη με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στα Αραβικά Εμιράτα και μια απ’ τις ομορφότερες πόλεις του κόσμου. Κατατάσσεται αναμφισβήτητα στα καλύτερα μέρη της Μέσης Ανατολής, για να ζήσει ή να ταξιδέψει κανείς. Είτε πας μόνος σου, είτε με φίλους, ή ακόμα και με την οικογένεια, το σίγουρο είναι το μαγικό αυτό μέρος θα σου προσφέρει πληθώρα δραστηριοτήτων και θα ικανοποιήσει ακόμα και τους πιο απαιτητικούς.

Η αγορά του θα σε εντυπωσιάσει όχι μόνο γιατί είναι μία από τις καλύτερες που θα δεις ποτέ, αλλά και για τις πολύ χαμηλές τιμές της.

Οι υπέροχες αμμώδεις παραλίες του, τα μέρη που μπορείς να διασκεδάσεις και οι μαγευτικές εικόνες που θα δεις θα σε αφήσουν με ανοιχτό το στόμα. Άλλωστε, το Ντουμπάι δεν είναι τυχαία το καμάρι της Ανατολής. Αν θες να ξεχάσεις όλα σου τα προβλήματα, να ηρεμήσεις, να διασκεδάσεις και να μια από τις πλουσιότερες και ομορφότερες πολιτιστικές κληρονομιές, τότε κάνε δώρο στον εαυτό σου ένα ταξίδι στο μαγευτικό Ντουμπάι.

 

Ο κόλπος του Δελφινιού

Το Burj Khalifa

Aquaventure Waterpark

 

The Burj Al Arab(ΠΗΓΗ:www.newsbomb.gr)

 

ΔΩΡΕΑΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ TOEIC

ΜΟΡΙΟΔΟΤΟΥΜΕΝΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ

Easy Education